Propaganda rządowa i próby stworzenia rządowego organu prasowego

Niezwykle szybki rozwój prasy, pojawiające się w niej ostre postulaty oraz niepewność wobec tego, co zrobi lud warszawski, skłoniły Radę do włączenia w swój skład przedstawicieli nowo powstałego Towarzystwa Patriotycznego (Maurycego Mochnacki, Joachima Lelewel). 3 XII aby podkreślić ten fakt Rada przekształciła się w Rząd Tymczasowy i rozwiązała Towarzystwo Patriotyczne chcąc zneutralizować wpływy lewicy. Początkowo […]

Wolność druku i próby wprowadzenia cenzury

Rozkwit prasy był równie spontaniczny jak wybuch powstania. Zniewolone wcześniej umysły mogły teraz, na łamach powstających periodyków, dać upust swoim przekonaniom i ideom, mogły też otwarcie krytykować ostatnie piętnaście lat rosyjskich nadużyć. Już 1 grudnia na posiedzeniu Rady Administracyjnej Leon Dembowski słusznie zauważył, iż wolność druku de facto istnieje. Czartoryski rozkazał zapłacić cenzorom za listopad […]

Działania militarne na tle prasy, a tajemnica wojskowa

Według Władysława Zajewskiego jedynie pewne drobne informacje wojskowe przeciekały na łamy periodyków. Stanowisko to jednak nie jest do końca przekonywujące, gdyż Władysław Zajewski w swych pracach faworyzuje prasę lewicową pomniejszając jej negatywne wpływy1. Rosjanie, posiadający do czerwca (a nawet sierpnia) szpiegów w Warszawie, nie mogli nie korzystać z tak bogatego źródła informacji, jakim była prasa […]

Życie potoczne podczas powstania

„Nikt o klęskach nie gadał lecz o zwycięstwach”1 – to zdanie z Dziennika Powszechnego, wydrukowane pod koniec lutego, oddaje nastrój entuzjazmu i niezachwianej wiary mieszkańców Warszawy. Te silne przekonanie o wartości bojowej armii i o pomocy mocarstw zachodnich, było jeszcze bardziej wzmagane przez prasę. Wydaje się, iż jedynymi, którzy nie ulegli temu zbiorowemu entuzjazmowi byli […]

Prasa przedlistopadowa

Zasięg, rola i cel prasy, przepływ informacji, możliwości techniczne W wieku XVIII prasa nadal stawiała pierwsze kroki. Dopiero rozwój przemysłowy i społeczny wieku XIX pozwolił jej rozkwitnąć w całej okazałości. Od lat trzydziestych, rozpoczyna się formować dziennikarstwo, w takim kształcie w jakim znamy je obecnie:  „Dopiero w trzecim dziesiątku lat XIX w. nastąpił przewrót w […]

Bibliografia

Zbiór przedstawionych źródeł jest wciąż uzupełniany o nowe pozycje. Poniżej znajdują się najważniejsze opracowania dotyczące prasy wydawanej podczas powstania. Niecierpliwych, a chcących rozszerzyć swą wiedzę czytelników, odsyłamy do zbiorów BN; w szczególności Bibliografii Powstania Listopadowego oraz Wojny Polsko Rosyjskiej 1830-1831 Władysława Tokarza. Źródła AGAD Władze Centralne Powstania Listopadowego 1830-31 32a Dyskusja wokół sprawy wykorzystania prasy […]