Postacie powstania

Aleksander I Romanow
Aleksander I Romanow

Aleksander I Romanow (1777-1825), cesarz Rosji od 1801 r.,wielki książę Finlandii od 1809 r., Król Polski od 1815 r. Syn Pawła I, starszy brat Wielkiego Księcia Konstantego i Mikołaja – późniejszego następcy tronu Cesarstwa.

Konstanty
Wielki Książę Konstanty

Konstanty Pawłowicz Romanow (1779-1831), wielki książę rosyjski z dynastii Romanowów, następca tronu rosyjskiego, naczelny wódz armii Królestwa Polskiego, pełniący obowiązki gubernatora wojskowego, generał-inspektor kawalerii rosyjskiej, naczelny dowódca korpusu litewskiego, sprawujący nadzór nad pięcioma guberniami zachodnimi od 1819 r., deputowany na Sejm Królestwa Polskiego w 1818 r. z cyrkułu VIII Warszawy. Faktyczny wielkorządca w stolicy.

MikołajI
Mikołaj I Romanow

Mikołaj I Romanow (1796-1855), cesarz Rosji od 1 grudnia 1825 r. (koronowany na cesarza 3 września 1826 roku), król Polski od 1825 r. (koronowany na króla Polski 24 maja 1829 roku, zdetronizowany przez polski Sejm 25 stycznia 1831r.), brat Aleksandra I, trzeci syn Pawła I, z dynastii Romanowów.

Czartoryski
Książę Adam Jerzy Czartoryski

Adam Jerzy Czartoryski (1770-1861), książę, wybitny politykarystokratyczno-liberalny, przywódca orientacji prorosyjskiej, Kierując Ministerstwem Spraw Zagranicznych Rosji w latach 1804-1806, zapewnił (jako kurator okręgu naukowego) rozwój szkolnictwa polskiego w zaborze rosyjskim. Zyskał popularność dzięki udziałowi w Sądzie Sejmowym. Przeciwny wybuchowi powstania, zgodził się jednak na udział w najwyższych władzach. Na emigracji we Francji przywódca Hotelu Lambert.

NiemcewiczJU
Julian Ursyn Niemcewicz

Julian Ursyn Niemcewicz (1758-1841), wybitny pisarz, historyk i działacz patriotyczny związany z Czartoryskimi, ostatni prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie. W początkach powstania należąc do Rady Administracyjnej i Rządu Tymczasowego negatywnie oceniał inicjatorów powstania.

GenerałJZ
Gen. Józef Zajączek

Józef Zajączek (1752-1826), pierwszy namiestnik Królestwa Polskiego, senator-wojewoda Królestwa Polskiego (kongresowego) w 1815 r. wolnomularz.

Lelewel
Joachim Lelewel

Joachim Lelewel (1786-1861), wybitny historyk polski, demokratyczny działacz polityczny, popularny wśród młodzieży. Członek kierowanej przez Adama Jerzego Czartoryskiego Rady Administracyjnej w powstaniu listopadowym, członek Rządu Narodowego Królestwa Polskiego. Był też prezesem Towarzystwa Patriotycznego – radykalnego odłamu obozu powstańczego, dążącego do wprowadzenia fundamentalnych reform społecznych.

Książe Drucki-Lubecki
Książę Drucki – Lubecki

Franciszek Ksawery Drucki Lubecki (1779-1846), jako minister przychodów i Skarbu Królestwa Polskiego miał silną pozycję w otoczeniu cara, dzięki czemu mógł niekiedy podejmować skuteczną walkę przeciw niektórym sugestiom i posunięciom Nowosilcowa. Jego zasługą było w znacznym stopniu przekazanie sprawy działaczy Towarzystwa Patriotycznego Łukasińskiego Sądowi Sejmowemu i obrona wyroku. Był rzecznikiem polityki prorosyjskiej.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Maurycy Mochnacki

Maurycy Mochnacki (1803-1834), polski działacz, publicysta polityczny, jeden z teoretyków polskiego romantyzmu, pianista. Był uczestnikiem i kronikarzem powstania listopadowego – napisał Powstanie narodu polskiego w roku 1830-1831. Członek Związku Wolnych Polaków i Towarzystwa Patriotycznego.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Jan Czyński

Jan Czyński (1801-1867), publicysta, radykalny demokrata, był z wykształcenia prawnikiem, należał do wybitnych intelektualistów i działaczy politycznych polskiego obozu niepodległościowego. Założyciel i redaktor „Kuriera Polskiego”.  Autor powieści Cesarzewicz Konstanty i Joanna Grudzińska, czyli Jakubini polscy.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Władysław Tomasz Ostrowski

Władysław Tomasz Ostrowski (1790-1869), pułkownik Napoleoński, poseł sejmowy, marszałek sejmu powstańczego, zwolennik dyktatury Chłopickiego.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Wincenty Niemojowski

Wincenty Niemojowski (1784-1834), był przywódcą opozycji sejmowej w 1820 r. Razem z bratem Bonawenturą Niemojowskim próbował przenieść na grunt polski doktrynę liberalizmu. Ugrupowanie, do którego należał w sejmie, nazywano „kaliszanami”, ponieważ wraz z bratem mieli majątki w województwie kaliskim i reprezentowali ten okręg w sejmie. W czasie powstania, Niemojowski był członkiem Rządu Narodowego Królestwa Polskiego. Po powstaniu został uwięziony i skazany na karę śmierci, lecz potem wyrok zamieniono mu na katorgę; zmarł w drodze na Syberię.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Bonawentura Niemojowski

Bonawentura Niemojowski (1787-1835), z chwilą wybuchu powstania listopadowego Bonawentura przybył do Warszawy, gdzie odegrał czołową rolę polityczną. Ponownie wszedł do sejmu i wraz z Wincentym stał się przywódcą tak zwanej „partii kaliskiej”. Powołany w skład rządu rewolucyjnego pełnił kolejno funkcję ministra sprawiedliwości, ministra spraw wewnętrznych i policji, a następnie zastępcy prezesa w radzie ministrów. Po usunięciu gen. Jana Krukowieckiego, 8 września 1831 r. został mianowany przez sejm prezesem Rządu Narodowego. Powołał nową władzę wykonawczą, składającą się w większości z „kaliszan”, reprezentujących stanowisko antykapitulacyjne i przeciwnych rokowaniom z nieprzyjacielem. Bezpośrednio po kapitulacji Warszawy przeniósł się wraz z członkami rządu, sejmem i wojskiem do Modlina, gdzie czynił starania, aby kontynuować powstanie.

Nowosilcow
Mikołaj Nowosilcow

Mikołaj Nowosilcow (1761-1838), jeden z najbliższych współpracowników Aleksandra I w pierwszych latach jego panowania. Mając pełne zaufanie Aleksandra I był członkiem Tajnej Komisji. 13 marca 1813 r.  wszedł do pięcioosobowej Rady Najwyższej Tymczasowej okupowanego Księstwa Warszawskiego, w latach 1813-1815 zarządzał jego finansami. W latach 1815-1830 komisarz carski przy Radzie Stanu Królestwa Polskiego. Wróg polskich ruchów wolnościowych, rusyfikator.

Kuruta!
Dimitrij Kuruta

Dimitrij Kuruta (1769-1833), od 1815 r. był szefem sztabu wielkiego księcia Konstantego Pawłowicza w Warszawie. Odbierał raporty i donosy, przeznaczone do wiadomości Konstantego. Kuruta miał specjalne biuro, gdzie czytano raporty i korespondencję wysyłaną i wpływającą do Królestwa Kongresowego. Otwierano tam nawet listy prywatne najwyższych dostojników. W 1831 r. brał udział w tłumieniu powstania listopadowego.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Józef Zaliwski

Józef Zaliwski (1795-1855), uczestnik konspiracji narodowej od 1817 r., najgorliwszy rzecznik i współtwórca planu wybuchu powstania listopadowego, organizator walk partyzanckich, pod koniec powstania – komendant Pragi i naczelnik Straży Bezpieczeństwa.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Karol Szlegel

Karol Szlegel (1802-1832), oficer armii Królestwa Polskiego, jeden z wybitniejszych członków sprzysiężenia Wysockiego i uczestnik ataku na Belweder. Odznaczył się w bitwie pod Grochowem.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Ludwik Nabielak

Ludwik Nabielak (1804-1883), absolwent Uniwersytetu Lwowskiego, dziennikarz warszawski, uczestnik sprzysiężenia Wysockiego i dowódca belwederczyków. Walczył pod Grochowem, Iganiami i Ostrołęką. Po powstaniu emigrował.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Feliks Nowosielski

Feliks Nowosielski (1800-1064), oficer saperów, członek sprzysiężenia i belwederczyk. Na emigracji działacz węglarski, następnie jeden z założycieli Młodej Polski, a od 1848 r.- członek Towarzystwa Demokratycznego Polskiego.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Janusz Świętopełk – Czetwertyński

Janusz Świętopełk – Czetwertyński (1805-1837), członek spisku podchorążych, w powstaniu – kapitan artylerii konnej i adiutant sztabu głównego; po klęsce emigrował do Francji.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Grupa belwederczyków

Grupa belwederczyków: Aleksander Świętosławski (1811-1835), student Wydziału Prawa UW. Porucznik wojsk powstańczych na emigracji należał do założycieli Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Wincenty Kobyliński (lata życia nieznane), student Wydziału Prawa UW, członek koła studenckiego związanego ze spiskiem Wysockiego.  Walenty Krosnowski (zm. 1878), student Wydziału Prawa UW, członek spisku Wysockiego,  uczestnik powstania w stopniu porucznika. Karol Paszkiewicz (1805-1885), jeden z założycieli sprzysiężenia Wysockiego, zwolennik wystąpienia przeciw caratowi w momencie koronacji Mikołaja I w 1829 r. w Warszawie. Odznaczył się m.in. w bitwie pod Grochowem.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Grupa belwederczyków

Grupa belwederczyków: Roch Rupniewski (1802-1876), w 1830 r. absolwent Wydziału Nauk i Sztuk Pięknych UW jako inżynier cywilnych, członek studenckiego koła spiskowego, porucznik a następnie kapitan akademickiej Gwardii Honorowej, odznaczył się pod Wawrem, Grochowem, Dębem Wielkim, Kałuszynem i Ostrołęką. Edward (Walenty) Rottermund, Edward (Leonard?) Rettel (1811-1885), student Wydziału Prawa UW, jeden z organizatorów cywilnej grupy spisku Wysockiego.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Uczestnicy powstania

Grupa młodych uczestników powstania: Aleksander Rypiński, Lucjan Plater, Jan Klott, Aleksander Pągowski. Walczyli w szeregach powstańczych w stopniach oficerów, a po klęsce powstania emigrowali do Francji, działając przeważnie w demokratycznym nurcie wychodźstwa.

Władysław Zamoyski
Władysław Zamoyski

Władysław Zamoyski (1803-1868), adiutant Wielkiego Księcia Konstantego, pośredniczył między nim a politykami w pierwszych dniach powstania. W powstaniu mianowany pułkownikiem i adiutantem gen. Skrzyneckiego, należał do zwolenników obalenia Rządu Narodowego.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Gen. Ludwik Michał Pac

Gen. Ludwik Michał Pac (1780-1835), generał napoleoński, senator Królestwa Polskiego. W początkach powstania dokooptowany do najwyższych władz, pełnił w pierwszym dniu funkcję wodza sił powstańczych, od marca do maja 1831 r. dowódca korpusu rezerwowego.

Wysocki copy
Piotr Wysocki

Piotr Wysocki (1797-1875), przywódca spisku podchorążych. Był jednym z licznych adiutantów gen. Skrzyneckiego, w stopniu pułkownika dowodził batalionem w obronie Woli, ranny dostał się do niewoli. Skazany na katorgę (pracę w kopalniach syberyjskich), z zesłania powrócił w 1857 r.

MichRadz
Michał Gedeon Hieronim Radziwiłł

Michał Gedeon Hieronim Radziwiłł (1778-1850), po wybuchu powstania listopadowego powołany do Rady Administracyjnej. 20 stycznia 1831 r. wybrany przez sejm na naczelnego wodza Siły Zbrojnej Narodowej; funkcję tę sprawował do 26 lutego. 1831.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Stanisław Rzewuski

Stanisław Rzewuski (zm. w 1831r.), zdolny oficer artylerii w powstaniu.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Gen. Józef Dwernicki

Gen. Józef Dwernicki (1779-1857), polski wojskowy, generał, dowódca kawalerii. Wybuch powstania w 1830 r. zastał gen. Dwernickiego w Sieradzu, gdzie dowodził 3 Pułkiem Strzelców Konnych. Dwernicki został wezwany do Warszawy, gdzie powierzono mu dowództwo nad nowymi dywizjonami, które praktycznie musiał formować od początku. Wykazał przy tym swój świetny talent organizacyjny. Do stycznia 1831 r. sformował i uzbroił 18 szwadronów gotowych do walki.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Gen. Ludwik Kicki

Gen. Ludwik Kicki (1791-1831), polski generał, hrabia herbu Gozdawa. W bitwie pod Lipskiem towarzyszył ks. Józefowi, aż ranny osunął się z konia. Służył w armii Królestwa Polskiego jako adiutant Wielkiego Księcia Konstantego, ale w 1820 r. podał się do dymisji. Po wybuchu powstania listopadowego wstąpił ponownie do wojska jako dowódca pułku strzelców konnych, w lutym 1831 r. mianowany generałem dywizji. Został pełnomocnikiem Rządu Tymczasowego, zajął Modlin, dowodził obroną lewego brzegu Wisły. Wysoko ceniony za męstwo, poświęcenie, gotowość do przyjmowania na siebie zadań. Będąc dowódcą brygady jazdy odznaczył się w bitwach pod Białołęką, Grochowem, Wawrem, Dębem Wielkim, Iganiami, uczestniczył w wyprawie na Siedlce. Poległ w czasie szarży jazdy w bitwie pod Ostrołęką.

Żymirsk
Gen. Franciszek Żymirski

Gen. Franciszek Żymirski (1779-1831), generał polski,  dowódca 2 dywizji piechoty. W noc listopadową wyprowadził swój pułk gwardii na plac apelowy i czekał na ukonstytuowanie się władz powstańczych. Nie zezwolił podwładnym na aktywne wystąpienie po stronie powstańców ale jednocześnie odmówił Cesarzewiczowi Konstantemu użycia pułku do tłumienia powstania. W bitwie o Olszynkę Grochowską dowodził 2 Dywizją Piechoty broniącą kluczowej pozycji. Dywizja poniosła ogromne straty, ale przez wiele godzin powstrzymywała gwałtowne ataki rosyjskie. W czasie krwawego boju gen. Żymirski został śmiertelnie ranny (kula armatnia oberwała mu ramię).

515px-Jan_Nepomucen_Umiński
Gen. Jan Nepomucen Umiński

Gen. Jan Nepomucen Umiński (1778-1851), Początkowo jako prosty żołnierz bił się pod Wawrem i Grochowem. Generał Dembiński powierzył mu dowództwo nad I Korpusem kawalerii. W marcu 1831 r. jego korpus operował nad Narwią. Dowodził w wygranej bitwie pod Jędrzejowem, wziął udział w bitwie pod Ostrołęką, po której wystąpił z ostrą krytyką wobec gen. Skrzyneckiego. Bronił Warszawy. Po zdobyciu jej był przez 1 dzień (23 września 1831 r.) wodzem naczelnym. Po kapitulacji z wojskiem przeszedł do Modlina.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Gen. Piotr Szembek

Gen. Piotr Szembek (1788-1866), w powstaniu listopadowym gubernator wojskowy Warszawy, od 4 do 16 grudnia 1830 r. członek Rady Wojennej. Generał i dowódca 4 dywizji piechoty. Brał udział w bitwach pod Wawrem i Olszynką Grochowską. Na skutek konfliktu z naczelnym wodzem gen. Janem Skrzyneckim został zdymisjonowany.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Gen. Jan Skrzynecki

Gen. Jan Zygmunt Skrzynecki (1786-1860), oficer armii Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, od 26 II 1831 r., wódz naczelny powstania.

Prądzyński
Ignacy Pantaleon Prądzyński

Ignacy Pantaleon Prądzyński (1792-1850), generał dywizji Wojska Polskiego Królestwa Kongresowego. W latach 1830-1831, podczas powstania listopadowego, podkomendant Twierdzy Zamość, następnie kwatermistrz generalny Sztabu Głównego i dowódca korpusu inżynierów. Strateg, rzecznik zdecydowanych działań zaczepnych.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Gen. Henryk Dembiński

Gen. Henryk Dembiński (1791-1864), oficer napoleoński, wysławił się udziałem w wiosennych walkach armii powstańczej. W sierpniu mianowany gubernatorem Warszawy, pełniący nawet przez kilka dni faktyczne obowiązki wodza naczelnego.

VLUU L100, M100  / Samsung L100, M100
Gen. Jan Krukowiecki

Gen. Jan Stefan Krukowiecki (1772-1850), po wybuchu powstania dowodził 1 Dywizją Piechoty. Sprawował dowództwo w zwycięskiej bitwie pod Białołęką. Brał udział w bitwie o Olszynkę Grochowską, w której odmówił wykonania rozkazu przeciwnatarcia gen. Chłopickiego. W marcu 1831 r. mianowany generałem piechoty, objął stanowisko gubernatora Warszawy. W sierpniu i wrześniu 1831 r. prezes Rządu Narodowego Królestwa Polskiego oraz faktyczny wódz w końcowym okresie walk. Oficer o poglądach skrajnie konserwatywnych, zdelegalizował Towarzystwo Patriotyczne. W gruncie rzeczy przeciwny kontynuowaniu powstania, prowadził rokowania z marszałkiem Iwanem Paskiewiczem o warunki kapitulacji, obciążany był winą za niedostateczne przygotowanie stolicy do obrony i oskarżany o potajemne kontakty z przeciwnikiem.

GenChłopicki
Gen. Józef Chłopicki

Gen. Józef Chłopicki (1771-1854), w chwili wybuchu powstania listopadowego, w nocy z 29 na 30 listopada 1830 r., Chłopicki przebywał w teatrze i odmówił dołączenia do polskich powstańców. Jednak 3 grudnia 1830 r.  przyjął zaproponowaną mu funkcję wodza naczelnego, a dwa dni później ogłosił się dyktatorem. Chłopicki nie wierzył w powodzenie powstania. Wspierany przez stronnictwo konserwatywne, sabotował działania ofensywne i opóźniał organizowanie wojska. Usiłował pertraktować z carem Mikołajem I, co ostatecznie nie przyniosło efektów, wobec carskiego żądania bezwarunkowej kapitulacji sił polskich. 17 stycznia 1831 złożył rezygnację z dyktatury. Pozostał jednak nieformalnym doradcą naczelnego wodza, księcia Michała Radziwiłła.

MałachowskiK
Gen. Kazimierz Małachowski

Gen. Kazimierz Małachowski (1765-1845), będąc generałem dywizji odznaczył się w bitwach pod Ostrołęką oraz Białołęką. Od 20 sierpnia do 7 września 1831 r. zastępca naczelnego wodza, 7-10 września naczelny wódz powstania listopadowego. Przekazał władzę Maciejowi Rybińskiemu ostatniemu wodzowi powstania.

GenMacRybiński
Gen. Maciej Rybiński

Gen. Maciej Rybiński (1784-874), polski generał, ostatni wódz naczelny powstania listopadowego. Po zdobyciu Warszawy przez Rosjan we wrześniu 1831 r. awansował do stopnia generała dywizji. 10 września 1831 r. objął stanowisko naczelnego wodza powstania, był nim do 23 września, kiedy zebrał się Sejm powstańczy w Płocku, w którym uczestniczył. Stanowisko naczelnego wodza zostało powierzone tymczasowo gen. Janowi Nepomucenowi Umińskiemu. Po raz drugi wodzem naczelnym został 24 września, był nim do 5 października. Został oskarżony o rokowania z gen. Paskiewiczem w sprawie kapitulacji. 5 października 1831 r. przeszedł z oddziałem 20-tysięcznej armii granicę z Prusami w okolicach Jastrzębia. Internowany wraz z armią, władzami powstańczymi z ostatnim prezesem Rządu Narodowego, Bonawenturą Niemojowskim oraz członkami sejmu i licznymi politykami w zabudowaniach klasztoru franciszkanów w Brodnicy, gdzie przebywał do 12 października.

GenRam
Gen. Girolamo Ramorino

Gen. Girolamo Ramorino, także Hieronim Ramorino (1792-1849), polski i włoski generał dywizji powstania listopadowego, uczestnik m.in. wojen napoleońskich. W czasie powstania był dowódcą II Korpus gen. Girolamo Ramorino. Dowodził zwycięską bitwą pod Międzyrzecem Podlaskim.

Dybicz
Iwan Iwanowicz Dybicz

Iwan Iwanowicz Dybicz (1785-1831), gdy w Królestwie Polskim wybuchło powstanie listopadowe, został wezwany z Berlina. Mianowany głównodowodzącym, obiecał Mikołajowi stłumić powstanie jednym uderzeniem, walki jednak ciągnęły się 7 miesięcy.

Iwan Paskiewicz
Iwan Paskiewicz

Iwan Fiodorowicz Paskiewicz (1782-1856), jako wódz naczelny wojsk Imperium Rosyjskiego w kampanii 1830–1831 przeciwko Polsce stłumił powstanie listopadowe. Jego wojska wsławiły się szczególnym okrucieństwem w trakcie kampanii na Litwie. We wrześniu 1831 r. wkroczył do Warszawy, co znacznie przyspieszyło upadek powstania. W nagrodę za udaną kampanię pacyfikacyjną otrzymał tytuł księcia warszawskiego i został namiestnikiem carskim w Królestwie Polskim.

Komentarze

komentarze